Vì sao gần một nửa người Việt cùng mang họ Nguyễn? Lý do rất đơn giản, liên quan tới 2 quốc gia

 

Chắc hẳn ai cũng từng nghe hoặc từng quen biết một người họ Nguyễn. Trên trường quốc tế, đó là một dấu hiệu nhận diện người gốc Việt. Nhưng tại sao gần 40% người Việt lại có chung một họ Nguyễn này? 

Nếu căn cứ theo tỉ lệ này, cứ ba người dân Việt Nam có ít nhất một người mang họ Nguyễn. Những người mang họ Nguyễn trên toàn thế giới có khoảng 90 triệu người, tức là nhiều thứ ba sau họ Lý và họ Trương của Trung Quốc. 

Cấu tạo tên họ của người Việt khác với người Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Tên họ người Việt Nam phân thành 3 phần: Họ – tên đệm – tên. Ở những trường hợp chính thức, thông thường người ta chỉ gọi tên. Tên người thường là ba chữ hoặc bốn chữ, cũng có khi là 2 chữ (ví dụ Nguyễn Trãi). 

Vậy thì tại sao họ Nguyễn lại trở thành dòng họ lớn nhất và đông nhất ở Việt Nam? Có rất nhiều nguyên nhân lịch sử cho hiện tượng này. 

Chân dung Nguyễn Trãi. Ảnh: Thethaovanhoa

Thời cổ đại 

Vào thời Nam Bắc triều (420 – 589) Trung Hoa thiên hạ đại loạn. Vì để lánh nạn mưu sinh, một bộ phận gia tộc họ Nguyễn sống tại An Huy, Chiết Giang, Hồ Bắc… di cư sang Việt Nam. 

Bộ phận người này sinh sống ở Việt Nam, qua thời gian đã đồng hoá cùng dân bản địa để tạo nên thêm một bộ phận đáng kể người Việt có họ Nguyễn. Sau đó vào thời Ngũ Đại (5 triều đại nối nhau cai trị Trung Nguyên: Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu 907-960), dần dần lại có nhiều người họ Nguyễn di chuyển về phía Nam, bổ sung thêm vào số lượng người họ Nguyễn bản địa ở Việt Nam. 

Sự phát triển của dòng họ lớn nhất Việt Nam cũng gắn liền quan hệ với triều đại nhà Trần. Trước triều Trần là giai đoạn trị vì của nhà Lý (1009 – 1225). Từ khi Lý Công Uẩn lên ngôi năm 1009 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Tiền Lê đến khi Lý Chiêu Hoàng bị ép thoái vị để nhường ngôi cho Trần Cảnh, tổng cộng là 216 năm. 

Những năm đầu tiên, Trần Cảnh còn nhỏ tuổi, toàn bộ quyền hành của nhà Trần đều do một tôn thất vai chú của Trần Cảnh là Trần Thủ Độ nắm quyền. Trong thời gian này, Trần Thủ Độ đã làm một việc trực tiếp ảnh hưởng tới tên họ của người Việt. 

Đó là việc gì? Ðời Trần Thái Tông (1232), sau khi đã đoạt ngôi nhà Lý, Trần Thủ Ðộ lấy lý do tổ nhà Trần tên Lý, đã bắt tất cả những người họ Lý là họ dòng vua vừa bị hoán vị còn trốn lẩn trong dân gian phải đổi thành họ Nguyễn. 

Tuy nhiên ý đồ thật sự của Trần Thủ Độ là khai tử dòng vua Lý để không còn ai nhớ đến họ Lý nữa. Còn lý do vì sao khi đó ông lại lựa chọn họ Nguyễn để thay họ Lý, cho tới nay vẫn chưa được lý giải rõ, cũng có thể đó là lựa chọn một cách ngẫu nhiên. 

Tuy nhiên trong sử sách chỉ ghi chép lại đơn giản như sau: “Sau khi nhà Trần nắm giữ quyền lực, tất cả những người mang họ Lý trong đất nước đều phải đổi sang họ Nguyễn”. 

Có một điều càng không thể tưởng tượng được, đó là đổi họ đã trở thành một tục lệ của người Việt Nam thời cổ đại. Cứ mỗi khi một triều đại mới được thay thế thì tất cả những người mang họ của triều đại trước sẽ phải sửa thành họ Nguyễn. Trong lịch sử Việt Nam, đã từng có nhiều sự kiện như vậy khiến số người mang họ Nguyễn đã nhiều lại càng nhiều hơn. 

Năm 1232, nhà Lý suy vong, Trần Thủ Độ đã bắt con cháu của dòng họ Lý chuyển sang họ Nguyễn. Khi Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần, ông ấy đã giết hại rất nhiều con cháu họ Trần. Vì thế, sau khi nhà Hồ sụp đổ, con cháu của họ Hồ vì sợ trả thù nên tất cả đã đổi sang họ Nguyễn. 

Năm 1592, nhà Mạc suy tàn, con cháu của dòng họ Mạc cũng lại đổi họ sang Nguyễn. Khi triều đại nhà Nguyễn nắm quyền năm 1802, một số con cháu họ Trịnh cũng vì sợ trả thù nên lần lượt đổi hết họ sang Nguyễn, số còn lại trốn lên Bắc sang Trung Quốc. 

Vua và các quan Triều đại nhà Nguyễn. Ảnh: Thethaovanhoa

Trong luật pháp của nhà Nguyễn, những người mang họ Nguyễn được hưởng nhiều đặc lợi, được triều đình ban thưởng. Vì thế các tội nhân cũng theo đó đổi họ sang Nguyễn nhằm tránh bị bắt tội, hưởng thêm ân sủng. 

Cùng theo sự thay đổi của các triều đại những người mang họ Nguyễn càng ngày càng đông lên, cuối cùng lập ra triều Nguyễn. Triều Nguyễn cũng là triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. 

Biểu đồ các họ phổ biến nhất Việt Nam. (Ảnh: Twitter)

Thời cận đại  

Trước khi đề cập tới quãng thời gian này, cần nhấn mạnh một đặc điểm của các dòng họ Việt Nam thời cổ đại. Vào thời cổ đại, dân chúng ở tầng lớp thấp bình dân thường không mang họ, chỉ có các  vương tôn quý tộc mới có họ. 

Vào thế kỷ 19, khi Việt Nam trở thành thuộc địa của người Pháp, lần đầu tiên người Pháp có cuộc điều tra về dân số với quy mô lớn nhất trên khắp Việt Nam. 

Trong quá trình điều tra họ gặp phải một vấn đề phiền phức lớn, đó là: Đại bộ phận người dân ở tầng lớp thấp bình dân đều không có họ, nên không có cách nào để thống kê tổng kết. 

Vào lúc này phải làm như thế nào? Người Pháp liền nghĩ ra một cách, trước đây triều Nguyễn chẳng phải là triều đại cuối cùng của người Việt sao, vậy những người không mang họ đó để họ đều mang họ Nguyễn. Dòng họ này, bởi thế lại được mở rộng với quy mô lớn chưa từng có thêm một lần nữa. 

Chân dung vua Bảo Đại (Tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy)

- Vị vua cuối cùng của triều Nguyễn và của các triều đại phong kiến Việt Nam. Ảnh: Wikipedia

Kỳ thực cho dù không có người Pháp, họ Nguyễn vẫn là một dòng họ lớn nhất Việt Nam, tuy nhiên để chiếm một tỉ lệ lớn 40% như vậy, không thể không kể tới tác động của người Pháp. 

Bây giờ, khi ra đường, bất kể gặp một người họ Nguyễn nào, bạn hãy nói rằng họ đang có một tên họ đặc biệt nhất Việt Nam. Còn nếu đang mang họ Nguyễn, có lẽ bạn nên đọc bài viết này.

Theo Kiên Định / Daikynguyen 

 

Bài viết khác

VGOTRAVEL TỔ CHỨC THÀNH CÔNG CHƯƠNG TRÌNH - TEAMBUILDING - MEETING - AMAZING RACE - HUYỀN THOẠI ĐẤT CHÍN RỒNG - KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG

Ngày 25/09/2020 vừa qua TẬP ĐOÀN DECATHLON đã có chuyến DU LỊCH KẾT HỢP MEETING và tham gia chương trình  AMAZING RACE ĐẶC BIỆT KHÁM PHÁ VÙNG ĐẤT CHÍN RỒNG Với chương trình này VGO TRAVEL mong ...

Xem thêm

THU QUYẾN RŨ 2020 - CHÙM TOUR DU LỊCH TRONG NƯỚC KHÔNG THỂ BỎ QUA

Mùa thu với tiết trời mát mẻ, nắng vàng nhẹ là khoảng thời gian lí tưởng để bạn vi vu khám phá các địa danh trong nước. Du lịch VGO xin gửi đến quý khách hàng  chương trình THU QUYẾN RŨ 2020 ...

Xem thêm

Top 7 quán bar tuyệt đẹp ở Phú Quốc để ngắm hoàng hôn trên biển

Đây đều là những điểm không chỉ cho bạn khoảng thời gian tuyệt vời để ngắm hoàng hôn mà còn là nơi bạn có được những tấm ảnh thật hot.   Ocsen bar & club đặt những chiếc ...

Xem thêm

5 cung đường ngắm lúa chín ở Tây Bắc

Tú Lệ, Mù Cang Chải hay Hoàng Su Phì là những nơi được nhiều du khách tìm đến vào mỗi dịp tháng 9, 10 ​ Sa Pa, Lào Cai Đi xe ra xa khu trung tâm, du khách sẽ đến với những thửa ruộng ...

Xem thêm

Bên trong Đồn Rạch Cát - pháo đài lớn nhất Đông Dương

  Pháo đài hơn trăm tuổi ở nơi này đang chờ được "đổi phận": trở thành một tiểu khu du lịch đặc biệt nằm trong hệ thống giao thông đường thủy Đông - Tây Nam Bộ. Tuổi Trẻ là ...

Xem thêm

Hội An, một buổi sớm bình yên

Không chỉ lung linh đèn hoa và luôn đông đúc khách du lịch, còn có một Hội An trong trẻo, tinh khôi và bình yên trong buổi sáng sớm. Phố cổ Hội An bình thường luôn nhộn nhịp du khách, đặc biệt ...

Xem thêm

Tổng hợp 19 cung đường Trekking đẹp nhất Việt Nam

1. Tà Năng – Phan Dũng Review của bạn Lê Xuân Cường khi đi cung này: – Đường đi chủ yếu có lối mòn, nhưng khá dễ lạc do nhiều điểm rẽ lung tung, các bạn nên chuẩn bị kỹ về tracklog ...

Xem thêm

Du Lịch Giữa Mùa Dịch

Với những người có niềm đam mê bất tận với du lịch, mùa dịch Covid-19 hẳn sẽ khiến họ cảm thấy bí bách, khi không thể đến những nơi mình mong muốn. Xã hội đang sống chung với đại dịch, ...

Xem thêm

Lak Tented Camp – Khu nghỉ dưỡng bên hồ tuyệt đẹp

Khu nghỉ dưỡng Lak Tented Camp đẹp và bình yên giống như một góc của vùng ngoại ô Châu Âu nào đó. Đây là một trong những điểm đến phù hợp với những người ưa khám phá, yêu thích vẻ hoang sơ, ...

Xem thêm

GIA ĐÌNH VIVU - YÊN TÂM CHU DU

Dịch Covid cơ bản đã được khống chế tại Vietnam.Thời điểm MÙA HÈ cũng là thời điểm của cái nắng chói chang ở những vùng biển như Phan Thiết , Vũng Tàu , Long Hải , Hồ Tràm.... Sau thời gian ...

Xem thêm

Kích Cầu Du Lịch 2020 Ưu Đãi đặc biệt dành cho Khách đoàn tại du lịch VGO

Dịch Covid cơ bản đã được khống chế tại Vietnam.Theo ghi nhận thực tế, nhu cầu tổ chức tour du lịch trong nước dành cho doanh nghiệp đang tăng cao. Lượng tour khách đoàn của doanh nghiệp với số ...

Xem thêm

Du Lịch An Toàn Trong Mùa Dịch

Bắt đầu từ ngày  (23.4) Việt Nam chính thức dừng cách ly xã hội ,Việt Nam tiến tới việc sống chung an toàn với dịch . VGOTRAVEL xin chia sẻ tới quý khách một số phương thức phòng dịch an toàn ...

Xem thêm

Top 10 hòn đảo du lịch đẹp nhất thế giớ

Với một người yêu du lịch thì đi và khám phá những hòn đảo đẹp là điều không thể nào bỏ qua. Những hòn đảo độc đáo, bãi cát hoàn hảo, cùng làn nước trong xanh bên những rạng dừa biển ...

Xem thêm

20 quy tắc cần biết khi tắm onsen

20 quy tắc cần biết khi tắm onsen Khách cần khỏa thân hoàn toàn trong quá trình tắm, tôn trọng người xung quanh và hầu hết các cơ sở từ chối phục vụ người có hình xăm lớn.             ...

Xem thêm

Việt Nam đoạt 2 giải vàng ảnh quốc tế

Cuộc thi ảnh Contrast 2020 vừa công bố kết quả với nhiều tác giả Việt Nam đoạt giải ở các hạng mục Du lịch, Đời sống, Chim chóc... Contrast 2020 do câu lạc bộ Infinity ở Doboj, Bosnia & ...

Xem thêm

Việt Nam vào đề cử ảnh trên không quốc tế

Việt Nam vào đề cử ảnh trên không quốc tế Bức ảnh “Thuyền hoa” của tác giả Nguyễn Tấn Tuấn (TP HCM) lọt vào hạng mục Đề cử trong cuộc thi Nhiếp ảnh trên không quốc tế SkyPixel lần ...

Xem thêm