Vì sao gần một nửa người Việt cùng mang họ Nguyễn? Lý do rất đơn giản, liên quan tới 2 quốc gia

 

Chắc hẳn ai cũng từng nghe hoặc từng quen biết một người họ Nguyễn. Trên trường quốc tế, đó là một dấu hiệu nhận diện người gốc Việt. Nhưng tại sao gần 40% người Việt lại có chung một họ Nguyễn này? 

Nếu căn cứ theo tỉ lệ này, cứ ba người dân Việt Nam có ít nhất một người mang họ Nguyễn. Những người mang họ Nguyễn trên toàn thế giới có khoảng 90 triệu người, tức là nhiều thứ ba sau họ Lý và họ Trương của Trung Quốc. 

Cấu tạo tên họ của người Việt khác với người Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Tên họ người Việt Nam phân thành 3 phần: Họ – tên đệm – tên. Ở những trường hợp chính thức, thông thường người ta chỉ gọi tên. Tên người thường là ba chữ hoặc bốn chữ, cũng có khi là 2 chữ (ví dụ Nguyễn Trãi). 

Vậy thì tại sao họ Nguyễn lại trở thành dòng họ lớn nhất và đông nhất ở Việt Nam? Có rất nhiều nguyên nhân lịch sử cho hiện tượng này. 

Chân dung Nguyễn Trãi. Ảnh: Thethaovanhoa

Thời cổ đại 

Vào thời Nam Bắc triều (420 – 589) Trung Hoa thiên hạ đại loạn. Vì để lánh nạn mưu sinh, một bộ phận gia tộc họ Nguyễn sống tại An Huy, Chiết Giang, Hồ Bắc… di cư sang Việt Nam. 

Bộ phận người này sinh sống ở Việt Nam, qua thời gian đã đồng hoá cùng dân bản địa để tạo nên thêm một bộ phận đáng kể người Việt có họ Nguyễn. Sau đó vào thời Ngũ Đại (5 triều đại nối nhau cai trị Trung Nguyên: Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu 907-960), dần dần lại có nhiều người họ Nguyễn di chuyển về phía Nam, bổ sung thêm vào số lượng người họ Nguyễn bản địa ở Việt Nam. 

Sự phát triển của dòng họ lớn nhất Việt Nam cũng gắn liền quan hệ với triều đại nhà Trần. Trước triều Trần là giai đoạn trị vì của nhà Lý (1009 – 1225). Từ khi Lý Công Uẩn lên ngôi năm 1009 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Tiền Lê đến khi Lý Chiêu Hoàng bị ép thoái vị để nhường ngôi cho Trần Cảnh, tổng cộng là 216 năm. 

Những năm đầu tiên, Trần Cảnh còn nhỏ tuổi, toàn bộ quyền hành của nhà Trần đều do một tôn thất vai chú của Trần Cảnh là Trần Thủ Độ nắm quyền. Trong thời gian này, Trần Thủ Độ đã làm một việc trực tiếp ảnh hưởng tới tên họ của người Việt. 

Đó là việc gì? Ðời Trần Thái Tông (1232), sau khi đã đoạt ngôi nhà Lý, Trần Thủ Ðộ lấy lý do tổ nhà Trần tên Lý, đã bắt tất cả những người họ Lý là họ dòng vua vừa bị hoán vị còn trốn lẩn trong dân gian phải đổi thành họ Nguyễn. 

Tuy nhiên ý đồ thật sự của Trần Thủ Độ là khai tử dòng vua Lý để không còn ai nhớ đến họ Lý nữa. Còn lý do vì sao khi đó ông lại lựa chọn họ Nguyễn để thay họ Lý, cho tới nay vẫn chưa được lý giải rõ, cũng có thể đó là lựa chọn một cách ngẫu nhiên. 

Tuy nhiên trong sử sách chỉ ghi chép lại đơn giản như sau: “Sau khi nhà Trần nắm giữ quyền lực, tất cả những người mang họ Lý trong đất nước đều phải đổi sang họ Nguyễn”. 

Có một điều càng không thể tưởng tượng được, đó là đổi họ đã trở thành một tục lệ của người Việt Nam thời cổ đại. Cứ mỗi khi một triều đại mới được thay thế thì tất cả những người mang họ của triều đại trước sẽ phải sửa thành họ Nguyễn. Trong lịch sử Việt Nam, đã từng có nhiều sự kiện như vậy khiến số người mang họ Nguyễn đã nhiều lại càng nhiều hơn. 

Năm 1232, nhà Lý suy vong, Trần Thủ Độ đã bắt con cháu của dòng họ Lý chuyển sang họ Nguyễn. Khi Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần, ông ấy đã giết hại rất nhiều con cháu họ Trần. Vì thế, sau khi nhà Hồ sụp đổ, con cháu của họ Hồ vì sợ trả thù nên tất cả đã đổi sang họ Nguyễn. 

Năm 1592, nhà Mạc suy tàn, con cháu của dòng họ Mạc cũng lại đổi họ sang Nguyễn. Khi triều đại nhà Nguyễn nắm quyền năm 1802, một số con cháu họ Trịnh cũng vì sợ trả thù nên lần lượt đổi hết họ sang Nguyễn, số còn lại trốn lên Bắc sang Trung Quốc. 

Vua và các quan Triều đại nhà Nguyễn. Ảnh: Thethaovanhoa

Trong luật pháp của nhà Nguyễn, những người mang họ Nguyễn được hưởng nhiều đặc lợi, được triều đình ban thưởng. Vì thế các tội nhân cũng theo đó đổi họ sang Nguyễn nhằm tránh bị bắt tội, hưởng thêm ân sủng. 

Cùng theo sự thay đổi của các triều đại những người mang họ Nguyễn càng ngày càng đông lên, cuối cùng lập ra triều Nguyễn. Triều Nguyễn cũng là triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. 

Biểu đồ các họ phổ biến nhất Việt Nam. (Ảnh: Twitter)

Thời cận đại  

Trước khi đề cập tới quãng thời gian này, cần nhấn mạnh một đặc điểm của các dòng họ Việt Nam thời cổ đại. Vào thời cổ đại, dân chúng ở tầng lớp thấp bình dân thường không mang họ, chỉ có các  vương tôn quý tộc mới có họ. 

Vào thế kỷ 19, khi Việt Nam trở thành thuộc địa của người Pháp, lần đầu tiên người Pháp có cuộc điều tra về dân số với quy mô lớn nhất trên khắp Việt Nam. 

Trong quá trình điều tra họ gặp phải một vấn đề phiền phức lớn, đó là: Đại bộ phận người dân ở tầng lớp thấp bình dân đều không có họ, nên không có cách nào để thống kê tổng kết. 

Vào lúc này phải làm như thế nào? Người Pháp liền nghĩ ra một cách, trước đây triều Nguyễn chẳng phải là triều đại cuối cùng của người Việt sao, vậy những người không mang họ đó để họ đều mang họ Nguyễn. Dòng họ này, bởi thế lại được mở rộng với quy mô lớn chưa từng có thêm một lần nữa. 

Chân dung vua Bảo Đại (Tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy)

- Vị vua cuối cùng của triều Nguyễn và của các triều đại phong kiến Việt Nam. Ảnh: Wikipedia

Kỳ thực cho dù không có người Pháp, họ Nguyễn vẫn là một dòng họ lớn nhất Việt Nam, tuy nhiên để chiếm một tỉ lệ lớn 40% như vậy, không thể không kể tới tác động của người Pháp. 

Bây giờ, khi ra đường, bất kể gặp một người họ Nguyễn nào, bạn hãy nói rằng họ đang có một tên họ đặc biệt nhất Việt Nam. Còn nếu đang mang họ Nguyễn, có lẽ bạn nên đọc bài viết này.

Theo Kiên Định / Daikynguyen 

 

Bài viết khác

Hướng dẫn đặt tour tại VGO TRAVEL

Để đặt tour tại VGO TRAVEL Quý Khách có thể thực hiện theo 2 cách sau đây: Cách 1: Đặt tour thông qua website: vgotravel.com.vn Bước 1: Tìm kiếm tour muốn đi Quý khách có thể tìm kiếm tour muốn ...

Xem thêm

VGOTRAVEL – CARAVAN FAMTRIP

VGOTRAVEL – CARAVAN FAMTRIP "HÀO KHÍ MIỀN ĐÔNG 2021"  Ngày 20-12, Hiệp hội Du lịch (HHDL) tỉnh Bình Dương phối hợp tổ chức chương trình Caravan Famtrip "Hào khí miền Đông 2021". Chương trình được ...

Xem thêm

[REVIEW TOUR PHÚ QUỐC 3N2Đ] CHUYẾN ĐI ĐÁNG NHỚ

REVIEW TOUR PHÚ QUỐC 3N2Đ Phú Quốc không chỉ nổi tiếng là một hòn đảo xinh đẹp với phong cảnh thiên nhiên yên bình, hoang sơ, khí hậu thuận lợi cho hoạt động vui chơi, nghỉ dưỡng,... Phú Quốc ...

Xem thêm

REVIEW TOUR ĐÀ LẠT 3N3Đ – KHÔNG BAO GIỜ CHÁN CHỈ CÓ TẠI VGOTRAVEL

REVIEW TOUR DU LỊCH ĐÀ LẠT 3 NGÀY 3 ĐÊM Hôm nay VGOTRAVEL sẽ review đến các bạn tour Đà Lạt 3N3Đ mà du khách đã trải nghiệm cùng VGOTRAVEL để biết có những trải nghiệm thú vị như thế nào. Du ...

Xem thêm

KHÁM PHÁ THIỀNG LIỀNG CHỐN BÌNH YÊN ĐẾN KÌ LẠ

KHÁM PHÁ THIỀNG LIỀNG CHỐN BÌNH YÊN ĐẾN KÌ LẠ Hôm nay VGOTRAVEL sẽ dẫn bạn khám phá một vùng đất “tuy quen mà lạ”, với những trải nghiệm mới vô cùng thú vị tại ấp đảo Thiềng ...

Xem thêm

CÁC GÓI VOUCHER, COMBO DU LỊCH 2022 GIẢM “SỐC” BẠN THỂ THỂ BỎ LỠ

CÁC GÓI VOUCHER, COMBO DU LỊCH 2022 GIẢM “SỐC” BẠN KHÔNG THỂ THỂ BỎ LỠ 1. COMBO DU LỊCH LÀ GÌ? Combo du lịch là gói dịch vụ bao gồm vé máy bay,  phòng nghỉ (khách sạn, resort), vé vui chơi ...

Xem thêm

SỰ KIỆN VGOTRAVEL CHÍNH THỨC LÀ THÀNH VIÊN HIỆP HỘI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VIỆT NAM VECOM

SỰ KIỆN VGOTRAVEL CHÍNH THỨC LÀ THÀNH VIÊN HIỆP HỘI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VIỆT NAM VECOM Sự kiện năm nay Với chủ đề “Marketing in The New Normal and Metaverse” – Chủ đề đang làm mưa làm gió ...

Xem thêm

5 ĐỊA ĐIỂM ĐÓN TUYẾT SIÊU ĐẸP TẠI SAPA BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

5 ĐỊA ĐIỂM ĐÓN TUYẾT SIÊU ĐẸP TẠI SAPA BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ Đã bao giờ bạn xem phim Hàn Quốc và đã vỡ òa cảm xúc khi xem đến đoạn cặp đôi diễn viên chính thể hiện tình cảm dưới ...

Xem thêm

Một ngày khám phá ấp làm muối Thiềng Liềng ở ngoại ô TP HCM

Một ngày khám phá ấp làm muối ở ngoại ô TP HCM Ấp Thiềng Liềng ở xã đảo Thạnh An, Cần Giờ có nghề làm muối lâu năm, khung cảnh thanh bình và người dân thân thiện.  Giữa tháng ...

Xem thêm

Du lịch một ngày tại TP HCM - nên đi đâu ?

DU LỊCH MỘT NGÀY NÊN ĐI ĐÂU ?  Bài viết dành cho những người bận rộn nhưng muốn có một kì nghỉ ngắn để giảm căng thẳng trong cuộc sống hay công việc hàng ngày. Cùng đi tìm những địa ...

Xem thêm

8 lưu ý khi chọn mua lều đi cắm trại

Nếu bạn cắm trại trên đỉnh núi thì cần tìm lều siêu nhẹ và khả năng chống mưa gió tốt. Hiện nay, nhu cầu cắm trại ở các điểm đến gần gũi với thiên nhiên ngày càng lớn, nhất là khi ...

Xem thêm

1001 phiên bản của món bánh cuốn Việt Nam Khắp ba miền

Không chỉ có bánh cuốn Phủ Lý ở Hà Nam, bánh cuốn Thanh Trì ở Hà Nội mà đi qua mỗi vùng miền của dải đất hình chữ S, bánh cuốn lại ẩn chứa một hương vị rất riêng. Bánh cuốn Hà ...

Xem thêm

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY Vịnh Vĩnh Hy được đánh giá là một trong những vịnh đẹp nhất Việt Nam. Vịnh Vĩnh Hy là ...

Xem thêm

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG Lan Vương là một khu du lịch mới nổi ở Bến Tre, rất lý tưởng cho những ngày thư giãn vào cuối tuần cùng bạn bè, gia ...

Xem thêm

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3 NGÀY 3 ĐÊM

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3N3Đ Nha Trang – Được tôn vinh là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới, ...

Xem thêm

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ   Bạn là người đam mê du lịch, đam mê khám phá những vùng đất mới mẻ, thích những chuyến đi nghỉ dưỡng sau những ngày ...

Xem thêm