Vì sao gần một nửa người Việt cùng mang họ Nguyễn? Lý do rất đơn giản, liên quan tới 2 quốc gia

 

Chắc hẳn ai cũng từng nghe hoặc từng quen biết một người họ Nguyễn. Trên trường quốc tế, đó là một dấu hiệu nhận diện người gốc Việt. Nhưng tại sao gần 40% người Việt lại có chung một họ Nguyễn này? 

Nếu căn cứ theo tỉ lệ này, cứ ba người dân Việt Nam có ít nhất một người mang họ Nguyễn. Những người mang họ Nguyễn trên toàn thế giới có khoảng 90 triệu người, tức là nhiều thứ ba sau họ Lý và họ Trương của Trung Quốc. 

Cấu tạo tên họ của người Việt khác với người Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Tên họ người Việt Nam phân thành 3 phần: Họ – tên đệm – tên. Ở những trường hợp chính thức, thông thường người ta chỉ gọi tên. Tên người thường là ba chữ hoặc bốn chữ, cũng có khi là 2 chữ (ví dụ Nguyễn Trãi). 

Vậy thì tại sao họ Nguyễn lại trở thành dòng họ lớn nhất và đông nhất ở Việt Nam? Có rất nhiều nguyên nhân lịch sử cho hiện tượng này. 

Chân dung Nguyễn Trãi. Ảnh: Thethaovanhoa

Thời cổ đại 

Vào thời Nam Bắc triều (420 – 589) Trung Hoa thiên hạ đại loạn. Vì để lánh nạn mưu sinh, một bộ phận gia tộc họ Nguyễn sống tại An Huy, Chiết Giang, Hồ Bắc… di cư sang Việt Nam. 

Bộ phận người này sinh sống ở Việt Nam, qua thời gian đã đồng hoá cùng dân bản địa để tạo nên thêm một bộ phận đáng kể người Việt có họ Nguyễn. Sau đó vào thời Ngũ Đại (5 triều đại nối nhau cai trị Trung Nguyên: Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu 907-960), dần dần lại có nhiều người họ Nguyễn di chuyển về phía Nam, bổ sung thêm vào số lượng người họ Nguyễn bản địa ở Việt Nam. 

Sự phát triển của dòng họ lớn nhất Việt Nam cũng gắn liền quan hệ với triều đại nhà Trần. Trước triều Trần là giai đoạn trị vì của nhà Lý (1009 – 1225). Từ khi Lý Công Uẩn lên ngôi năm 1009 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Tiền Lê đến khi Lý Chiêu Hoàng bị ép thoái vị để nhường ngôi cho Trần Cảnh, tổng cộng là 216 năm. 

Những năm đầu tiên, Trần Cảnh còn nhỏ tuổi, toàn bộ quyền hành của nhà Trần đều do một tôn thất vai chú của Trần Cảnh là Trần Thủ Độ nắm quyền. Trong thời gian này, Trần Thủ Độ đã làm một việc trực tiếp ảnh hưởng tới tên họ của người Việt. 

Đó là việc gì? Ðời Trần Thái Tông (1232), sau khi đã đoạt ngôi nhà Lý, Trần Thủ Ðộ lấy lý do tổ nhà Trần tên Lý, đã bắt tất cả những người họ Lý là họ dòng vua vừa bị hoán vị còn trốn lẩn trong dân gian phải đổi thành họ Nguyễn. 

Tuy nhiên ý đồ thật sự của Trần Thủ Độ là khai tử dòng vua Lý để không còn ai nhớ đến họ Lý nữa. Còn lý do vì sao khi đó ông lại lựa chọn họ Nguyễn để thay họ Lý, cho tới nay vẫn chưa được lý giải rõ, cũng có thể đó là lựa chọn một cách ngẫu nhiên. 

Tuy nhiên trong sử sách chỉ ghi chép lại đơn giản như sau: “Sau khi nhà Trần nắm giữ quyền lực, tất cả những người mang họ Lý trong đất nước đều phải đổi sang họ Nguyễn”. 

Có một điều càng không thể tưởng tượng được, đó là đổi họ đã trở thành một tục lệ của người Việt Nam thời cổ đại. Cứ mỗi khi một triều đại mới được thay thế thì tất cả những người mang họ của triều đại trước sẽ phải sửa thành họ Nguyễn. Trong lịch sử Việt Nam, đã từng có nhiều sự kiện như vậy khiến số người mang họ Nguyễn đã nhiều lại càng nhiều hơn. 

Năm 1232, nhà Lý suy vong, Trần Thủ Độ đã bắt con cháu của dòng họ Lý chuyển sang họ Nguyễn. Khi Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần, ông ấy đã giết hại rất nhiều con cháu họ Trần. Vì thế, sau khi nhà Hồ sụp đổ, con cháu của họ Hồ vì sợ trả thù nên tất cả đã đổi sang họ Nguyễn. 

Năm 1592, nhà Mạc suy tàn, con cháu của dòng họ Mạc cũng lại đổi họ sang Nguyễn. Khi triều đại nhà Nguyễn nắm quyền năm 1802, một số con cháu họ Trịnh cũng vì sợ trả thù nên lần lượt đổi hết họ sang Nguyễn, số còn lại trốn lên Bắc sang Trung Quốc. 

Vua và các quan Triều đại nhà Nguyễn. Ảnh: Thethaovanhoa

Trong luật pháp của nhà Nguyễn, những người mang họ Nguyễn được hưởng nhiều đặc lợi, được triều đình ban thưởng. Vì thế các tội nhân cũng theo đó đổi họ sang Nguyễn nhằm tránh bị bắt tội, hưởng thêm ân sủng. 

Cùng theo sự thay đổi của các triều đại những người mang họ Nguyễn càng ngày càng đông lên, cuối cùng lập ra triều Nguyễn. Triều Nguyễn cũng là triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. 

Biểu đồ các họ phổ biến nhất Việt Nam. (Ảnh: Twitter)

Thời cận đại  

Trước khi đề cập tới quãng thời gian này, cần nhấn mạnh một đặc điểm của các dòng họ Việt Nam thời cổ đại. Vào thời cổ đại, dân chúng ở tầng lớp thấp bình dân thường không mang họ, chỉ có các  vương tôn quý tộc mới có họ. 

Vào thế kỷ 19, khi Việt Nam trở thành thuộc địa của người Pháp, lần đầu tiên người Pháp có cuộc điều tra về dân số với quy mô lớn nhất trên khắp Việt Nam. 

Trong quá trình điều tra họ gặp phải một vấn đề phiền phức lớn, đó là: Đại bộ phận người dân ở tầng lớp thấp bình dân đều không có họ, nên không có cách nào để thống kê tổng kết. 

Vào lúc này phải làm như thế nào? Người Pháp liền nghĩ ra một cách, trước đây triều Nguyễn chẳng phải là triều đại cuối cùng của người Việt sao, vậy những người không mang họ đó để họ đều mang họ Nguyễn. Dòng họ này, bởi thế lại được mở rộng với quy mô lớn chưa từng có thêm một lần nữa. 

Chân dung vua Bảo Đại (Tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy)

- Vị vua cuối cùng của triều Nguyễn và của các triều đại phong kiến Việt Nam. Ảnh: Wikipedia

Kỳ thực cho dù không có người Pháp, họ Nguyễn vẫn là một dòng họ lớn nhất Việt Nam, tuy nhiên để chiếm một tỉ lệ lớn 40% như vậy, không thể không kể tới tác động của người Pháp. 

Bây giờ, khi ra đường, bất kể gặp một người họ Nguyễn nào, bạn hãy nói rằng họ đang có một tên họ đặc biệt nhất Việt Nam. Còn nếu đang mang họ Nguyễn, có lẽ bạn nên đọc bài viết này.

Theo Kiên Định / Daikynguyen 

 

Bài viết khác

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY Vịnh Vĩnh Hy được đánh giá là một trong những vịnh đẹp nhất Việt Nam. Vịnh Vĩnh Hy là ...

Xem thêm

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG Lan Vương là một khu du lịch mới nổi ở Bến Tre, rất lý tưởng cho những ngày thư giãn vào cuối tuần cùng bạn bè, gia ...

Xem thêm

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3 NGÀY 3 ĐÊM

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3N3Đ Nha Trang – Được tôn vinh là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới, ...

Xem thêm

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ   Bạn là người đam mê du lịch, đam mê khám phá những vùng đất mới mẻ, thích những chuyến đi nghỉ dưỡng sau những ngày ...

Xem thêm

COMBO DU LỊCH

  COMBO DU LỊCH LÀ GÌ? Combo du lịch là loại hình dịch vụ - du lịch không trọn gói như một chương trình du lịch hoàn chỉnh mà được thiết kế theo yêu cầu sở thích, ngân sách của khách ...

Xem thêm

Ý NGHĨA CỦA TEAMBUILDING ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP BẠN?

Ý NGHĨA CỦA TEAMBUILDING ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP BẠN? Bạn còn đắn đo suy nghĩ không biết du lịch Team building sẽ mang lại cho doanh nghiệp bạn những lợi ích gì? Hãy cùng VGOTRAVEL tìm hiểu qua bài ...

Xem thêm

5 BÍ QUYẾT “SĂN LÙNG” VÉ MÁY BAY GIÁ RẺ

5 BÍ QUYẾT “SĂN LÙNG” VÉ MÁY BAY GIÁ RẺ   Để chuẩn bị cho một chuyến đi xa thì vấn đề chi phí luôn đóng vai trò quan trọng. Để giúp bạn có một chuyến đi hoàn hảo và còn tiết ...

Xem thêm

THỜI GIAN LÝ TƯỞNG ĐỂ ĐI DU LỊCH CÔN ĐẢO – HÒN ĐẢO BÍ ẨN

THỜI GIAN LÝ TƯỞNG ĐỂ ĐI DU LỊCH CÔN ĐẢO – HÒN ĐẢO BÍ ẨN    Bạn đam mê đi du lịch, thích khám phá những vùng đất mới thì chắc chắn điều đầu tiên bạn nên quan tâm đến sẽ ...

Xem thêm

CÔN ĐẢO “ĐỊA NGỤC TRẦN GIAN” HAY “THIÊN ĐƯỜNG”

  CÔN ĐẢO “ĐỊA NGỤC TRẦN GIAN” HAY “THIÊN ĐƯỜNG” Côn Đảo được người ta hay nhắc đến với cái tên “Côn Đảo địa ngục trần gian” bởi nơi đây được biết như một nhà tù, ...

Xem thêm

KHÁM PHÁ VÙNG ĐẤT “TÂM LINH” CÔN ĐẢO

CÔN ĐẢO VÙNG ĐẤT “TÂM LINH" Khi nhắc đến Côn Đảo bạn sẽ nghĩ đến điều gì đầu tiên? Có phải là nhà tù Côn Đảo, nghĩa trang Hàng Dương có mộ của nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu và ...

Xem thêm

“CÀ MAU” VÙNG ĐẤT CỰC NAM TỔ QUỐC

“CÀ MAU” VÙNG ĐẤT CỰC NAM TỔ QUỐC   Tại sao chúng ta phải suy nghĩ “nên đi đâu để du lịch giữa những cơn nắng hạ nóng bức như thế?” khi đã có một vùng đất mang tên Cà Mau nằm ...

Xem thêm

“TRỐN” DỊCH, NÊN ĐI ĐÂU? KHÁM PHÁ ĐỊA ĐIỂM TRỐN DỊCH LÝ TƯỞNG

“TRỐN” DỊCH, NÊN ĐI ĐÂU? Đây có thể là câu hỏi chung của rất nhiều người thích “đi đây đi đó” hiện nay. Nếu bạn là một người đam mê du lịch, yêu thiên nhiên và thích khám phá thêm ...

Xem thêm

THÔNG BÁO NGHỈ TẾT NGUYÊN ĐÁN TÂN SỬU - 2021

Kính gửi Quý khách hàng, VGOTRAVEL xin trân trọng cảm ơn Quý khách hàng đã luôn tin tưởng, lựa chọn sử dụng dịch vụ của VGOTRAVEL trong thời gian vừa qua.  Năm Tân Sửu 2021 đang tới, ...

Xem thêm

Bí quyết du lịch Tà Đùng từ A đến Z trong năm 2021

  Bí quyết du lịch Tà Đùng từ A đến Z trong năm 2021 Bí quyết du lịch Tà Đùng từ A đến Z trong năm 2021 Trong năm 2020 qua do tình hình dịch bệnh căng thẳng nên du lịch nước ngoài dường ...

Xem thêm

CHÙM TOUR ƯU ĐÃI ĐẶC BIỆT DÀNH CHO KHÁCH ĐOÀN

ĐI CÀNG ĐÔNG - GIÁ CÀNG RẺ Trải nghiệm cùng team building Chuyên Nghiệp , độc đáo; Lắng đọng cùng gala dinner hoành tráng, ý nghĩa; Gắn kết tập thể - nâng cao hiệu suất công việc ƯU ...

Xem thêm

VGOTRAVEL TỔ CHỨC THÀNH CÔNG CHƯƠNG TRÌNH - TEAMBUILDING - MEETING - AMAZING RACE - HUYỀN THOẠI ĐẤT CHÍN RỒNG - KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG

Ngày 25/09/2020 vừa qua TẬP ĐOÀN DECATHLON đã có chuyến DU LỊCH KẾT HỢP MEETING và tham gia chương trình  AMAZING RACE ĐẶC BIỆT KHÁM PHÁ VÙNG ĐẤT CHÍN RỒNG Với chương trình này VGO TRAVEL mong ...

Xem thêm