Lí giải những tên gọi lạ tai ở Sài Gòn

[VGOTRAVEL]
 
 

 

Lí giải những tên gọi lạ tai ở Sài Gòn

 
 

Đã bao giờ bạn thắc mắc về sự tích đằng sau những cái tên kỳ lạ ở Sài Gòn chưa? Tò mò vì sao lại là cầu Thủ Thiêm, lăng Ông Bà Chiểu thờ ai hay cái tên “nửa người nửa ta” Đakao…? Và đây là đáp án cho những thắc mắc bấy lâu của bạn.

1. Lăng Ông Bà Chiểu.

Tọa lạc tại số 1, đường Vũ Tùng thuộc phường 1, quận Bình Thạnh, Lăng Ông Bà Chiểu nằm tĩnh lặng và trầm mặc ngắm nhìn thành phố trẻ ngày một náo nhiệt, hiện đại hơn. Và nếu có ai đột ngột hỏi bạn rằng Lăng Ông Bà Chiểu thờ ai, vì sao lại có tên gọi như vậy, bạn có trả lời được không?

Lăng Ông Bà Chiểu là khu lăng mộ của Tả Quân Lê Văn Duyệt. (Nguồn: Internet)

Lăng Ông Bà Chiểu (gọi tắt là Lăng Ông, còn có tên gọi khác ít phổ biến hơn là Thượng Công Miếu) là khu lăng mộ của Tả Quân Lê Văn Duyệt. Chính vì tên gọi đặc biệt mà nhiều người thường hiểu lầm rằng lăng này được lập ra để thờ Ông và thờ Bà tên Chiểu. Thật ra, đây là lăng thờ Tả Quân Lê Văn Duyệt và do tục lệ kiêng cử tên, cho nên thường gọi là Lăng Ông. Lăng lại nằm kế bên khu chợ Bà Chiểu, và đó là nguồn gốc ra đời của cái tên Lăng Ông Bà Chiểu.

2. Thị Nghè.

Điểm qua tên của một số địa danh, kênh rạch, phường ở khu vực quận 1, người ta sẽ dễ dàng nghe đi nghe lại cái tên Thị Nghè, có khi xuất hiện dưới tên của một con rạch, cây cầu, lại có khi xuất hiện như một ngôi chợ, một nhà thờ. Ngoài ra, phần địa giới gồm một phần các phường 17, 19, 21 thuộc quận Bình Thạnh cũng được gọi là Thị Nghè.

Cầu Thị Nghè. (Nguồn: Internet)

Theo quyển “Gia Định thành thông chí”, mục “Trấn Phiên An”, Thị Nghè là tên dân gian của bà Nguyễn Thị Khánh – con gái quan Khâm sai Nguyễn Cửu Vân, và là vợ một viên thư kí. Bà Nguyễn Thị Khánh có chồng là thư kí mỗ, nên người đương thời gọi là Bà Nghè mà không xưng tên. Sở dĩ có tên ấy là do bà đã có công cho khai hoang đất ở và bắc cầu đểtiện việc đi lại cho dân chúng. Cảm phục bà, người ta quyết định gọi cây cầu là cầu Bà Nghè, cũng gọi sông ấy là sông Bà Nghè.

Cho đến ngày nay, cái tên Thị Nghè vẫn còn được giữ lại như một cách hậu thế ghi nhớ công đức của bà Nguyễn Thị Khánh.

3. Bến Nghé.

Tên Bến Nghé, ban đầu là tên của một bến nước, sau chỉ một con sông, cuối cùng dùng chỉ một địa phương (vùng trung tâm Saigon hiện nay). Để giải thích cái tên Bến Nghé, hiện có hai thuyết:

Thứ nhất, theo phó bảng Nguyễn Văn Siêu trong cuốn “Phương Đình dư địa chí” (1900) thì tương truyền, sông này nhiều cá sấu, từng đàn đuổi nhau kêu gầm như tiếng trâu rống, cho nên gọi tên nhưthế (nghé tức trâu con). Sách “Đại Nam nhất thống chí”, phần tỉnh Gia Định, cũng chép tương tự.

Khu vực phường Bến Nghé ngày nay. (Nguồn: Internet)

Còn theo học giả Trương Vĩnh Ký, Bến Nghé có nguồn gốc từ tiếng Khmer – Kompong có nghĩa là bến, Kon Krabei có nghĩa là con trâu. Nhà địa danh học Lê Trung Hoa cũng đồng ý rằng: Bến Nghé là cái bến mà “người ta thường cho trâu, bò ra tắm” vì có nhiều địa danh cấu tạo bằng “bến + tên thú” như: rạch Bến Nghé (Nhà Bè), rạch Bến Tượng (Sông Bé).

4. Thủ Thiêm.

Đa số tên gọi cho các con đường, cây cầu, phường, chợ… ở Sài Gòn đều lấy tên những người có công với đất nước, thành phố hoặc đơn giản là chỉ với người dân của khu vực đó. Có vẻ như Thủ Thiêm không phải là một cái tên được đặt theo công thức trên.

Cầu Thủ Thiêm (Nguồn: Internet)

Trước đây, “thủ” là danh từ chỉ đồn canh gác dọc theo các đường sông. Vì khá phổ biến thời trước nên “thủ” đã đi vào một số địa danh hiện nay nhưThủ Đức, Thủ Thiêm, Thủ Ngữ (Sài Gòn), Thủ Thừa (Long An) hay Thủ Dầu Một (Bình Dương). Đức, Thiêm, Ngữ, Thừa được cho là tên những viên chức được cử đến cai quản các thủ này và đã giữ chức vụ khá lâu nên tên của họ đã được người dân gắn liền với nơi làm việc. Còn Thủ Dầu Một thì ở thủ đó ngày xưa có một cây dầu mọc lẻ loi.

5. Đakao.

Đakao – tên gọi mà biết bao người Sài Gòn đã quen mặt, một cái tên gây ấn tượng mạnh mẽ khi vừa nghe thì giống tên Việt Nam nhưng khi viết thì lại mang đậm dáng dấp phương Tây. Lịch sử đằng sau cái tên “nửa người nửa ta” này có gì đặc biệt?

Đakao (Nguồn: Internet)

Thời xưa, có giai đoạn hai thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn được sáp nhập lại thành “Địa phương Sài Gòn – Chợ Lớn” (Région de Saigon – Cholon) với tổchức bên dưới là các hộ (quartier), tương đương cấp tổng ở các tỉnh. Người đứng đầu một hộ gọi là Hộ trưởng (Chef de quartier). Tên gốc của vùng đất Đakao ngày nay là Đất Hộ (đất của hộ hoặc đất do hộ quản lí). Trong sách báo và các văn bản thời trước, người Pháp đã phiên âm địa danh Đất Hộthành Đakao. Trên thực tế, địa danh Đakao chỉ phổbiến rộng tại Sài Gòn từ thập niên 1950 – 1960 trở về sau.

6. Kênh Tàu Hủ.

Với tổng chiều dài 22km, vắt ngang giữa TP.HCM và trải dài trên địa bàn 8 quận huyện, kênh Tàu Hủ khiến không ít người thắc mắc về nguồn gốc cái tên “nghe thôi đã thèm” trong khi quanh khu vực này không hề có truyền thống làm tàu hủ?

Tàu Hủ là tên gọi sau này của kênh Ruột Ngựa

Tàu Hủ là tên gọi sau này của kênh Ruột Ngựa – được đào vào cuối năm 1772 nhằm thông lưu Sài Gòn và miền Tây Nam Bộ. Đến ngày nay, kênh Tàu Hủ đã trải dài từ Đông sang Tây Sài Gòn.

Theo học giả Trương Vĩnh Ký (viết năm 1885) và Huỳnh Tịnh Của (viết cuối thế kỷ 19), thì đoạn phốđi ngang qua rạch Chợ Lớn được gọi là Tàu Khậu, đó là cách người Triều Châu phát âm từ “thổ khố” (khu nhà gạch), sau trại âm thành Tàu Hủ. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, nhìn kinh nước đen và những “món phụ gia” trôi nổi trên ấy, rất hôi thối, mà người dân liên tưởng đến tương chao, tàu hủcho có phần… thi vị, nên gọi như vậy.

Kênh Tàu Hủ chưa bao giờ mang vẻ đẹp thơ mộng làm say đắm người nhìn, nhưng nó vẫn nằm sâu trong tiềm thức của người Sài Gòn với hình ảnh thuyền lớn thuyến nhỏ buôn bán tấp nập và cả một giai đoạn lịch sử đặc biệt .

7. Ngã tư Bảy Hiền.

Là nút giao thông quan trọng thuộc phường 4, quận Tân Bình, ngã tư Bảy Hiền không chỉ gắn liền với những chiến thắng oanh liệt của người dân Sài Gòn năm xưa mà còn mang một chút gì đó bí ẩn đằng sau tên gọi dân dã, gần gũi Bảy Hiền.

Ngã tư Bảy Hiền. (Nguồn: Internet)

Theo Lê Minh Quốc trong sách “Người Quảng Nam”, vùng Bảy Hiền nổi tiếng với làng dệt do những cư dân Quảng Nam vào đây lập nghiệp (sau năm 1954). Theo đó, Bảy Hiền là tên của ông già bán cà phê “cóc” sinh thứ Bảy, tên Hiền. Được biết, ông Bảy Hiền này cai quản các đồn điền cao su của Nam Phương hoàng hậu, tức Nguyễn Hữu Thị Lan – phu nhân vua Bảo Đại.

Đến khoảng năm 1940, người Sài Gòn dần lược bỏchữ “ông” trong tên gọi, thành ra “ngã tư Bảy Hiền” cho đến ngày nay.

8. Cầu Chà Và.

Với bề dày lịch sử hơn 100 năm, cây cầu Chà Và bắc qua kênh Tàu Hủ đã góp phần thông thương vùng Chợ Lớn giữa quận 8 và quận 5. Cầu Chà Và có chiều rộng khoảng 30m, chiều dài 190m, có thêm 2 nhánh phụ lên xuống đại lộ Đông Tây, đảm bảo các phương tiện đi trên cầu không giao cắt nhau nhằm hạn chế tối đa kẹt xe.

Một góc cầu Chà Và. (Nguồn: Internet)

Thật ra, Chà Và là cách người Việt phát âm chữJava – tên một hòn đảo ở Indonesia. Chà Và dùng để chỉ người đến từ đảo Java, về sau dùng để gọi tất cả những người có màu da ngăm như Chà Bom Bay (Bombay, Ấn Ðộ), Chà Ma Ní (Manila, Philippines). Thế mới rõ vì sao khu vực cầu Chà Và từng là phố chợ của người gốc Ấn Độ chuyên bán vải lại được gọi thành Chà Và. Ngoài ra, ở đầu cầu Chà Và về phía quận 8 có rạp hát Phi Long nổi tiếng, thường xuyên chiếu phim Ấn Độ phục vụ cưdân quanh vùng.

[Theo Saigontrongtoi]

Bài viết khác

Du lịch một ngày tại TP HCM - nên đi đâu ?

Du lịch 1 ngày nên đi đâu? Bài viết dành cho những người bận rộn nhưng muốn có một kì nghỉ ngắn để giảm căng thẳng trong cuộc sống hay công việc hàng ngày.  Cùng đi tìm những địa điểm ...

Xem thêm

8 lưu ý khi chọn mua lều đi cắm trại

Nếu bạn cắm trại trên đỉnh núi thì cần tìm lều siêu nhẹ và khả năng chống mưa gió tốt. Hiện nay, nhu cầu cắm trại ở các điểm đến gần gũi với thiên nhiên ngày càng lớn, nhất là khi ...

Xem thêm

1001 phiên bản của món bánh cuốn Việt Nam Khắp ba miền

Không chỉ có bánh cuốn Phủ Lý ở Hà Nam, bánh cuốn Thanh Trì ở Hà Nội mà đi qua mỗi vùng miền của dải đất hình chữ S, bánh cuốn lại ẩn chứa một hương vị rất riêng. Bánh cuốn Hà ...

Xem thêm

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY

HÀNH TRÌNH TEAMBUIDING - MEETING - GALA DINNER VGOTRAVEL ĐỒNG HÀNH CÙNG ALLEVIARE GROUP TẠI NINH CHỮ - VỊNH VĨNH HY Vịnh Vĩnh Hy được đánh giá là một trong những vịnh đẹp nhất Việt Nam. Vịnh Vĩnh Hy là ...

Xem thêm

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG

NHÌN LẠI KỶ NIỆM KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN DECATHLON TẠI KHU DU LỊCH LAN VƯƠNG Lan Vương là một khu du lịch mới nổi ở Bến Tre, rất lý tưởng cho những ngày thư giãn vào cuối tuần cùng bạn bè, gia ...

Xem thêm

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3 NGÀY 3 ĐÊM

NGẮM LẠI HÀNH TRÌNH KHÓ QUÊN CỦA TẬP ĐOÀN ẨM THỰC - TAKAHIRO - SOMTUMTHAI - HINOKO - TEAMBUILDING - GALA DINNER TẠI NHA TRANG 3N3Đ Nha Trang – Được tôn vinh là một trong những vịnh đẹp nhất thế giới, ...

Xem thêm

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ

NHỮNG TOUR DU LỊCH “HOT” NHẤT 30/4 – 1/5 BẠN KHÔNG THỂ BỎ LỠ   Bạn là người đam mê du lịch, đam mê khám phá những vùng đất mới mẻ, thích những chuyến đi nghỉ dưỡng sau những ngày ...

Xem thêm

COMBO DU LỊCH

  COMBO DU LỊCH LÀ GÌ? Combo du lịch là loại hình dịch vụ - du lịch không trọn gói như một chương trình du lịch hoàn chỉnh mà được thiết kế theo yêu cầu sở thích, ngân sách của khách ...

Xem thêm

Ý NGHĨA CỦA TEAMBUILDING ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP BẠN?

Ý NGHĨA CỦA TEAMBUILDING ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP BẠN? Bạn còn đắn đo suy nghĩ không biết du lịch Team building sẽ mang lại cho doanh nghiệp bạn những lợi ích gì? Hãy cùng VGOTRAVEL tìm hiểu qua bài ...

Xem thêm

5 BÍ QUYẾT “SĂN LÙNG” VÉ MÁY BAY GIÁ RẺ

5 BÍ QUYẾT “SĂN LÙNG” VÉ MÁY BAY GIÁ RẺ   Để chuẩn bị cho một chuyến đi xa thì vấn đề chi phí luôn đóng vai trò quan trọng. Để giúp bạn có một chuyến đi hoàn hảo và còn tiết ...

Xem thêm

THỜI GIAN LÝ TƯỞNG ĐỂ ĐI DU LỊCH CÔN ĐẢO – HÒN ĐẢO BÍ ẨN

THỜI GIAN LÝ TƯỞNG ĐỂ ĐI DU LỊCH CÔN ĐẢO – HÒN ĐẢO BÍ ẨN    Bạn đam mê đi du lịch, thích khám phá những vùng đất mới thì chắc chắn điều đầu tiên bạn nên quan tâm đến sẽ ...

Xem thêm

CÔN ĐẢO “ĐỊA NGỤC TRẦN GIAN” HAY “THIÊN ĐƯỜNG”

  CÔN ĐẢO “ĐỊA NGỤC TRẦN GIAN” HAY “THIÊN ĐƯỜNG” Côn Đảo được người ta hay nhắc đến với cái tên “Côn Đảo địa ngục trần gian” bởi nơi đây được biết như một nhà tù, ...

Xem thêm

KHÁM PHÁ VÙNG ĐẤT “TÂM LINH” CÔN ĐẢO

CÔN ĐẢO VÙNG ĐẤT “TÂM LINH" Khi nhắc đến Côn Đảo bạn sẽ nghĩ đến điều gì đầu tiên? Có phải là nhà tù Côn Đảo, nghĩa trang Hàng Dương có mộ của nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu và ...

Xem thêm

“CÀ MAU” VÙNG ĐẤT CỰC NAM TỔ QUỐC

“CÀ MAU” VÙNG ĐẤT CỰC NAM TỔ QUỐC   Tại sao chúng ta phải suy nghĩ “nên đi đâu để du lịch giữa những cơn nắng hạ nóng bức như thế?” khi đã có một vùng đất mang tên Cà Mau nằm ...

Xem thêm

“TRỐN” DỊCH, NÊN ĐI ĐÂU? KHÁM PHÁ ĐỊA ĐIỂM TRỐN DỊCH LÝ TƯỞNG

“TRỐN” DỊCH, NÊN ĐI ĐÂU? Đây có thể là câu hỏi chung của rất nhiều người thích “đi đây đi đó” hiện nay. Nếu bạn là một người đam mê du lịch, yêu thiên nhiên và thích khám phá thêm ...

Xem thêm

THÔNG BÁO NGHỈ TẾT NGUYÊN ĐÁN TÂN SỬU - 2021

Kính gửi Quý khách hàng, VGOTRAVEL xin trân trọng cảm ơn Quý khách hàng đã luôn tin tưởng, lựa chọn sử dụng dịch vụ của VGOTRAVEL trong thời gian vừa qua.  Năm Tân Sửu 2021 đang tới, ...

Xem thêm